Σταθερά ανησυχητικές οι τάσεις στοχοποίησης προσφύγων/μεταναστών και ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων- Αύξηση του δημόσιου ρατσιστικού λόγου- Περιορισμός της δράσης των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών
Το Δίκτυο Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας δημοσιεύει τη δέκατη τρίτη Έκθεσή του, παρουσιάζοντας τα ποσοτικά και ποιοτικά ευρήματα από την καταγραφή περιστατικών ρατσιστικής βίας που πραγματοποίησαν οι οργανώσεις-μέλη του και οι συντονιστές του κατά την περίοδο 2024–2025.
Με βάση τη μεθοδολογία του, το Δίκτυο κατέγραψε εκατόν σαράντα τέσσερα (144) περιστατικά ρατσιστικής βίας. Η πλειονότητα των περιστατικών αφορούσε θύματα που στοχοποιήθηκαν λόγω εθνικής καταγωγής, καθώς σε ογδόντα δύο (82) περιστατικά τα θύματα ήταν πρόσφυγες, μετανάστες ή αιτούντες άσυλο. Παράλληλα, το Δίκτυο κατέγραψε ιδιαίτερα υψηλό αριθμό περιστατικών κατά ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων, καθώς σαράντα επτά (47) περιστατικά αφορούσαν θύματα που στοχοποιήθηκαν λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού ή ταυτότητας φύλου. Επιπλέον, καταγράφηκαν περιστατικά κατά Ρομά και μουσουλμάνων, καθώς και περιπτώσεις διατομεακής στοχοποίησης, στις οποίες τα θύματα έγιναν στόχος για περισσότερους από έναν λόγους προκατάληψης.
Τα ευρήματα της παρούσας έκθεσης αναδεικνύουν τη διατήρηση ορισμένων ιδιαίτερα ανησυχητικών χαρακτηριστικών του φαινομένου. Πρώτον, το Δίκτυο κατέγραψε την συνεχιζόμενη και εκτεταμένη εμπλοκή ένστολων σε περιστατικά ρατσιστικής βίας, καθώς εξήντα δύο (62) από τα καταγεγραμμένα περιστατικά αφορούσαν φερόμενους δράστες που αναγνωρίστηκαν από τα θύματα ως εκπρόσωποι σωμάτων ασφαλείας. Δεύτερον, καταγράφηκε, για μια ακόμη φορά, έντονη βία κατά μεταναστών και προσφύγων και ιδίως, στα σύνορα της χώρας σε βάρος προσφύγων και μεταναστών, συχνά στο πλαίσιο πρακτικών αποτροπής εισόδου και άτυπων αναγκαστικών επιστροφών. Τρίτον, τα στοιχεία του Δικτύου αναδεικνύουν τη συστηματική στοχοποίηση ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων στον δημόσιο χώρο, αλλά και την αυξανόμενη έκθεσή τους σε ρητορική μίσους μέσω διαδικτύου.
Παράλληλα, το Δίκτυο εκφράζει την έντονη ανησυχία του για την αυξανόμενη διάχυση ρητορικής μίσους και ξενοφοβικού λόγου στον δημόσιο διάλογο, ιδίως σε σχέση με τη διαχείριση του μεταναστευτικού και προσφυγικού ζητήματος, αλλά και την ένταση της ομοφοβικής και τρανσφοβικής ρητορικής. Το Δίκτυο επισημαίνει ότι η κανονικοποίηση της ρητορικής μίσους στον δημόσιο και ψηφιακό χώρο συμβάλλει στην αναπαραγωγή στερεοτύπων, ενισχύει την κοινωνική ανοχή απέναντι στη βία και δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για την εκδήλωση ρατσιστικών επιθέσεων.
Η Έκθεση του Δικτύου αναδεικνύει, για μια ακόμη φορά το κρίσιμο ζήτημα της υποαναφορικότητας των περιστατικών παραμένει σοβαρό ζήτημα: στο 50% των καταγεγραμμένων περιστατικών τα θύματα δήλωσαν ότι δεν επιθυμούσαν να προβούν σε περαιτέρω ενέργειες, αναδεικνύοντας την έλλειψη εμπιστοσύνης προς τις Αρχές, τον φόβο επαναθυματοποίησης και τα εμπόδια στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη.
Το Δίκτυο, επίσης εκφράζει τον έντονο προβληματισμό του για τη συρρίκνωση του δημόσιου χώρου δράσης των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που καταγράφουν περιστατικά ρατσιστικής βίας. Η διασφάλιση ενός ασφαλούς και ευνοϊκού δημόσιου χώρου δράσης για τις οργανώσεις αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματική προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αναγνωρίζεται διεθνώς ως στοιχείο του κράτους δικαίου και συνιστά πάγια σύσταση των διεθνών και ευρωπαϊκών οργάνων προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου.
Τέλος, το Δίκτυο απευθύνει συγκεκριμένες συστάσεις προς την Πολιτεία, υπογραμμίζοντας ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση της ρατσιστικής βίας δεν εξαντλείται στην ποινική διερεύνηση και τιμωρία των δραστών, αλλά προϋποθέτει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο πρόληψης, προστασίας και υποστήριξης των θυμάτων ρατσιστικής βίας. Τέλος, επισημαίνει ότι η ενίσχυση της εμπιστοσύνης των θυμάτων προς τις Αρχές, η πρόσβαση στη δικαιοσύνη και η ουσιαστική συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στον σχεδιασμό και την αξιολόγηση των δημόσιων πολιτικών αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις για την καταπολέμηση του ρατσιστικού φαινομένου και την προστασία των θυμάτων ρατσιστικής βίας.
Δείτε ολόκληρη την έκθεση εδώ